Papieskie Dzieła Misyjne w Polsce

Papieskie Dzieła Misyjne w Polsce

 

 

MOTU PROPRIO „VIX AD”   Z DNIA 24 VI 1929  r.

 

 

AAS 21(1929)345–349

 

Zaledwie wyniesieni na Stolicę Najwyższego Pasterzowania szczególną ze wszech miar życzliwością i gorliwością otoczyliśmy te Instytucje Papieskie, których zadaniem jest starać się wszelkimi sposobami o rozwój misji katolickich, mianowicie Pobożne Dzieło Rozkrzewienia Wiary zajmujące miejsce naczelne pośród innych tego rodzaju, oraz Dzieło Św. Dziecięctwa i Dzieło Św. Piotra Apostoła. Wszystkie te Dzieła swoją pożyteczną i wytężoną pracą przyczyniają się walnie do skutecznego rozszerzania wszędzie i ustawicznie Królestwa Jezusa Chrystusa.

Dzieło Św. Piotra Apostoła, o które tutaj chodzi, zawdzięcza swój początek, jak wszystkim wiadomo, pewnym pobożnym niewiastom francuskim, Stefanii Cottin–Bigard i jej córce Joannie. Pragnąc gorąco – zgodnie z najżywszą gorliwością o sprawy religii, jaką pałały – wspomagać święte wyprawy misjonarzy, podjęły myśl, aby i osobiście w miarę sił przyczyniać się modlitwami i pomocą materialną do wspierania i właściwego kształcenia kleru tubylczego i starać się zjednać dla tych zadań możliwie najliczniejsze zastępy ludzi w założonej w tym celu Sodalicji.

Gdy jednak w roku 1903 zmarła wspomniana niewiasta, Stefania Cottin–Bigard, chorowita jej córka Joanna powierzyła i zleciła zapoczątkowane Dzieło Siostrze zakonnej, Marii od Męki Pańskiej – z chrzestnym imieniem Heleny de Chappotin – i założonemu przez nią Zgromadzeniu Sióstr, mianowicie Franciszkanek Misjonarek Maryi (FNM). Pobożne te niewiasty z nakładem wszelkich wysiłków doprowadziwszy powierzoną im sprawę do pomyślnego rozwoju, w r. 1920 zwróciły się do Św. Kongregacji Rozkrzewienia Wiary z gorącą prośbą, aby pobożne to Dzieło i jego własne statuty, którymi by się rządziło, zyskały prawne zatwierdzenie Stolicy Apostolskiej.

Oczywiście prośby tego rodzaju – nie mogło być inaczej – spotkały się z życzliwym przyjęciem. Skoro więc Kardynałowie tejże Kongregacji należycie rozpatrzyli przedłożoną sprawę przekazaną im przez bezpośredniego Naszego Poprzednika, świetlanej pamięci Benedykta XV i poparli swoimi głosami, Papież kazał wydać dekret, mocą którego Dzieło to zostało zaaprobowane z prawem tego rodzaju, że będzie ono podlegało Radzie tejże Św. Kongregacji Rozkrzewienia Wiary.

Jednakże zanim temu nader pożytecznemu Dziełu nadane zostały definitywne wieczyste statuty, wydawało się rzeczą roztropną nadanie mu pewnych norm, którymi rządziłoby się tymczasowo, z tą wszakże myślą i pewną nadzieją, że posługiwanie się nimi i rozwój zaczętego Dzieła wskaże, co na przyszłość bardziej odpowiedniego w ramach dekretów ustalić by należało.

Tak więc Dzieło Św. Piotra Apostoła uznane i prawnie zatwierdzone przez Stolicę Apostolską oraz ubogacane wciąż przez bezpośredniego Poprzednika Naszego i przez Nas dowodami ojcowskiej życzliwości, od roku 1920 przynosi wspaniałe owoce coraz większą napawające radością: pobudza ono przecież skutecznie wiernych, aby zanosząc usilne modły do Boga upraszali u Księcia Pasterzy kler tubylczy odznaczający się i liczebnością i cnotą, a zbieranymi pomocami materialnymi sprawia, żeby nikomu z powoływanych spośród ludów pogańskich do służby Pańskiej niczego zgoła nie brakowało do osiągnięcia tego najświętszego celu. W tym pomyślnie wzrastającym posiewie znakomitych planów dostrzegamy i podziwiamy zupełnie oczywistą pomoc Boga i Jego Opatrzności. A wydaje się, pomoc tę tym obficiej wyjednywała swoimi modłami św. Teresa od Dzieciątka Jezus, Dziewica Karmelu, którą Myśmy właśnie obrali i dali temuż Dziełu Św. Piotra Apostoła jako niebieską Patronkę.

Pragniemy też chętnie na tym miejscu uczcić pochwałą zasługi tych wszystkich, którzy nie przestawali aż do tej pory wspierać tej Instytucji swoją czynną ochoczą gorliwością, imiennie zaś wyrazić z serca należne dzięki zarówno Siostrom ze Zgromadzenia Franciszkanek Misjonarek Maryi, jak i najdroższemu księdzu Juliuszowi Tiberghien, tytularnemu arcybiskupowi Nicei, który w szlachetności serca nie szczędził ani wysiłków, ani prywatnych funduszów, aby na wszelki sposób przyczynić się do pomyślnego rozwoju sprawy, jak i wreszcie księdzu zakonnemu, R. Józefowi Drehmans CSSR, który pełniąc obowiązki Sekretarza generalnego, jako pierwszy na tym stanowisku, gorliwie pracował wokół tego rozpoczętego Dzieła.

Wreszcie tak jak dnia 3 maja 1922 r. nadaliśmy pobożnemu Dziełu Rozkrzewienia Wiary specjalne ustawy i prawa, którymi ma się ono rządzić, tak i niniejszym najdroższemu nam Dziełu Św. Piotra Apostoła – ciesząc się, że osiągnęło ono już jakoby wiek dojrzalszy – aby i na przyszłość mogło coraz bardziej odpowiedzieć ojcowskim Naszym pragnieniom i nadziejom misji katolickich, dekretem ustalamy i definiujemy jego własne statuty i prawa, dzięki którym – jak ufamy – jeszcze wspanialszy zaznaczy swój rozwój.

Dlatego po dojrzałym przemyśleniu sprawy, na mocy pełni władzy apostolskiej, z własnej pobudki i w oparciu o pełne rozeznanie postanawiamy i zarządzamy:

  1. Papieskie Dzieło Św. Piotra Apostoła z samej swej natury ma mieć jako cel, by stanowić pomoc dla św. Kongregacji Rozkrzewienia Wiary w należytym i świątobliwym kształceniu kleru tubylczego i w zakładaniu seminariów wyższych i niższych wszędzie tam, gdzie tego wymagać będą okoliczności.
  2. Powinno skłaniać wiernych do modlitw i do dzieł pobożnych w tym celu, aby Boski Książe Pasterzy jak najwięcej dobrych młodzieńców spośród ludów pogańskich, ożywionych właściwym duchem i nadprzyrodzonymi dążeniami, raczył powoływać do kapłaństwa, i by raczył też sprawić, aby ci, których pociągnie natchnieniem swej łaski do tego najświętszego celu, odznaczali się wybitną wiedzą i cnotą.

III. Ponadto ma pobudzać wiernych, aby każdy w miarę sił spieszył z pomocą, czy to składając co roku pewną daninę pieniężną, czy to zbieraniem ofiar wśród ludu lub też przez tzw. zaadoptowanie któregoś z seminarzystów, czy wreszcie tworząc coroczne stypendium, potocznie zwane borsa di studio, dzięki któremu mógłby przynajmniej jeden z tamtejszych kleryków mieć zapewnione stałe utrzymanie i wykształcenie.

  1. Główna siedziba powinna znajdować się w Rzymie w gmachu Św. Kongregacji Rozkrzewienia Wiary, której autorytetowi – jak powiedziano – całkowicie zresztą podlega.
  2. Całemu Dziełu przewodniczyć będzie Sekretarz generalny św. Kongregacji Rozkrzewienia Wiary, który – podobnie jak na urząd kierowania Dziełem Rozkrzewienia Wiary, tak również na to stanowisko – wybierany jest wyraźnie przez Papieża, a który kierować ma Dziełem w porozumieniu z Prefektem tejże Św. Kongregacji, ma przewodniczyć sesjom Rady Generalnej i kierować jej obradami do pomyślnego wyniku.
  3. Ponadto kierownikiem Dzieła będzie Rada Generalna ustanowiona w Rzymie, w której skład oprócz Prezesa generalnego wejdą Radcy wybierani przez Św. Kongregację Rozkrzewienia Wiary na lat pięć spośród przebywających w Rzymie kapłanów z różnych narodów, wśród których pobożne to Dzieło już bujnie się rozwija.

VII. Jeżeli któryś z Radców wyniesiony zostanie do godności biskupiej lub kardynalskiej, tym samym przestaje sprawować funkcję Radcy.

VIII. Rada generalna – jest to jej zadanie szczególne – powinna zabiegać o to, aby wszelkie fundusze i pomoce należące do Papieskiego Dzieła, np. zebrane składki, kwoty adopcyjne alumnów misyjnych i stypendia (potocznie: borse di studio) przeznaczone na teologiczne ich wykształcenie, były rozdzielane równomiernie. Nadto troszczyć się będzie o to, aby Dzieło coraz bardziej rozwijało się w poszczególnych krajach.

  1. Rzeczą Rady Generalnej ma być również badanie i ocena szczególnych przedsięwziąć i praw tzw. Rad Narodowych [tych Dzieł], analiza składanych przez nie corocznie sprawozdań oraz rewizja rejestrów.
  2. Rada Generalna powinna odbywać co miesiąc wspólne zebranie, aby kwoty i inne rzeczy ofiarowane przez wiernych były rozdzielane równomiernie i starannie, za aprobatą Św. Kongregacji Rozkrzewienia Wiary, dosyłane komu należy. Prawo zwoływania Rady generalnej należy do gestii Prezesa.
  3. Rada generalna podejmuje decyzje i uchwala to, co uzyska większość głosów Radców. Uchwały jednak dotyczące spraw większej wagi powinny być przedłożone Św. Kongregacji Rozkrzewienia Wiary, a przez nią Papieżowi do zatwierdzenia.

XII. Corocznie, gdy moderatorzy krajowi Papieskich Dzieł Misyjnych będą razem w Rzymie, spotykać się będą na wspólnym zebraniu, aby razem z Prezesem i Radcami Dzieła Św. Piotra Apostoła przebywającymi w Rzymie w odpowiedni sposób radzić nad sprawami związanymi z tymże Dziełem.

XIII. Wszystkie misje podległe Św. Kongregacji Rozkrzewienia Wiary mają być w miarę możności wspierane przez Papieskie Dzieło Św. Piotra Apostoła, na ile ich potrzeby będą tego wymagać.

XIV. Papieskie Dzieło Św. Piotra Apostoła powinno mieć swojego Sekretarza generalnego, którego wybiera – na propozycję wszakże Rady generalnej – Św. Kongregacja Rozkrzewienia Wiary; będzie on pełnił swą funkcję w zależności od niej. Sekretarzowi generalnemu należy wyznaczyć i przydzielać pewne honorarium.

  1. Obowiązkiem Sekretarza generalnego będzie starać się – za aprobatą Prezesa generalnego – o to wszystko, co należy do zwyczajnej administracji Dzieła.

XVI. Tenże [Sekretarz generalny] spełniając starannie zlecenia Rady, winien sporządzać i przygotowywać porządek obrad na sesjach generalnych. Na sesjach jednak Rady Generalnej posiadać będzie tylko prawo głosu doradczego.

XVII. Sekretarz generalny będzie przewodził wszystkim niższym oficjałom wybranym, zależnie od potrzeb, przez Radę generalną; winien on troszczyć się o to, aby każdy z nich wiernie i gorliwie pełnił swoją funkcję i czuwać bacznie, aby skarbnik dokładnie zarządzał powierzonymi mu rzeczami.

XVIII. Skarbnik jak najpilniej strzec będzie kasy pobożnego Dzieła i zważać, aby za zgodą Rady generalnej pieniądze ulokowane były w sposób bezpieczny i przynoszący korzyść.

XIX. Skarbnik składać będzie co roku dokładne sprawozdanie z dochodów i rozchodów. Sprawozdanie to po zbadaniu i zatwierdzeniu przez dwóch rewizorów delegowanych w tym celu przez Radę generalną winno być ponownie przedłożone do zatwierdzenia.

  1. Corocznie ma być udostępniana publicznie szczegółowa relacja o zebranych przez wiernych ofiarach wszelkiego rodzaju i dokonanym równomiernym ich podziale.

XXI. Papieskie Dzieło Św. Piotra Apostoła w poszczególnych krajach, w których rozwija działalność, utworzy własną Radę krajową, która jednak posiadać będzie własnego sekretarza i własnych oficjałów, odnośnie do których zachowane będą dokładnie i z właściwym zastosowaniem te normy, które ustalono odnośnie Rady generalnej; odnośnie natomiast Dyrektorów krajowych ustaliliśmy już w Motu proprio „Decessor Noster” wydanym tego samego dnia.

XXII. Rady Krajowe powinny zarządzać złożonymi przez wiernych ofiarami, jakiekolwiek by one były, czy to pieniędzmi czy funduszami adopcyjnymi dla alumnów misyjnych, czy wreszcie stypendiami (borse di studio) dla celów teologicznego ich wykształcenia – według norm ustalonych przez Radę generalną, albo przesyłać je do tejże Rady generalnej.

XXIII. Radom Krajowym nie wolno dokonywać rozdzielania funduszów według własnego uznania ani przyznawać zasiłków ozy też przyznawać komuś funduszów adopcyjnych dla kleryków i stypendiów (borse di studio) dla ich teologicznego wykształcenia. Celem racjonalnego zarządzania całym Dziełem to wszystko zarezerwowane jest Radzie generalnej.

Ponieważ zaś Rada generalna Dzieła Św. Piotra nie jest jeszcze ukonstytuowana według powyższych norm, na ten raz rezerwujemy sobie nominację Sekretarza generalnego tegoż Dzieła i funkcję tą powierzamy umiłowanemu synowi Piotrowi Coffano, Prałatowi domowemu, dotychczasowemu Dyrektorowi Papieskiego Dzieła Rozkrzewienia Wiary na Włochy.

To wszystko zaś, co ustaliliśmy w tym Naszym Liście, nakazujemy uważać za zatwierdzone i ratyfikowane, bez wzglądu na jakiekolwiek przeciwne [zarządzenia].

 

Dan w Rzymie, u św. Piotra, dnia 24 czerwca, w uroczystość św. Jana Chrzciciela, 1929 roku, w ósmym roku Naszego Pontyfikatu.

Papież Pius XI

 

Tłum. ks. B. Wodecki SVD

 

Źródło: Breviarium missionum, Cz. 1, ATK, Warszawa 1979, s. 264-270.

 

Papieskie Dzieło Rozkrzewiania Wiary

Papieskie Dzieło św. Piotra Apostoła

Papieskie Dzieło Misyjne Dzieci

Papieska Unia Misyjna