Pontyfikat dialogu

Jan Paweł II przez swój pontyfikat podejmuje różne inicjatywy, aby pokazać światu, że dialog religijny jest możliwy. Udowodnił również, że Papież ma o czym rozmawiać z Dalajlamą, że mu zależy na losie milionów wyznawców islamu, że we wspólnocie Żydów widzi „starszych braci w wierze”.

Dialog przez modlitwę

Najbardziej bezprecedensowym przedsięwzięciem zainicjowanym przez Jana Pawła II był Światowy Dzień Modlitw o Pokój, który odbył się 27.10.1986 r. w Asyżu. Pomysł ten wzbudził wiele kontrowersji w środowisku Kościoła, bo czy papież może modlić się z ludźmi, który czczą innego lub nawet wielu bogów? Papież powiedział wtedy, że „czym innym jest modlić się wspólnie, a czym innym przebywać razem, żeby się modlić”. To subtelne rozróżnienie pozwoliło na dokonanie czegoś niezwykłego. Każda grupa religijna modliła się pod przewodnictwem swojego przywódcy w innym miejscu Asyżu, a następnie wszyscy spotkali się na placu przed bazyliką św. Franciszka, modląc się według własnej tradycji. Było to pierwsze tego typu spotkanie w dziejach świata. We wspólnej modlitwie wzięli udział przedstawiciele wszystkich wyznań chrześcijańskich i 13 innych religii. Podobna modlitwa, także na prośbę Jana Pawła II, odbyła się w Asyżu 24.01.2002 r., kiedy modlono się o pokój na świecie zagrożonym wojnami i terroryzmem.

Dialog z judaizmem

Najważniejsze znaczenie Papież zawsze nadawał sprawie dialogu z judaizmem. Fakt ten wynika przede wszystkim ze wspólnych korzeni. Chrześcijanie i Żydzi wierzą w tego samego Boga, przyjmują to samo objawienie, czytają te same księgi Starego Testamentu i żyją według zasad nakreślonych w Dekalogu. W momencie objęcia Stolicy Piotrowej przez Jana Pawła II dialog prowadzony był w sposób bardzo zdystansowany i chłodny. Żydzi mieli przede wszystkim pretensje o brak zdecydowanej postawy Kościoła wobec holokaustu w czasie II wojny światowej.

Ojciec Święty nie bał się wyjść naprzeciw ich pretensjom, oczekiwaniom przeprosin i od samego początku swojego pontyfikatu wiele czasu i uwagi poświęcił judaizmowi. Jan Paweł II pragnie, aby chrześcijanie i żydzi dostrzegli i uznali fakt, iż są dziećmi jednego Boga. Dlatego tak często Papież spotykał się w Rzymie z przedstawicielami grup żydowskich z całego świata, program wielu podróży zagranicznych przewidywał spotkania z ich lokalnymi wspólnotami, a także prowadził Papieża na miejsce martyrologii narodu żydowskiego.

Przełomowym momentem w dialogu chrześcijańsko-żydowskim była wizyta Jana Pawła II w rzymskiej synagodze 13.04.1986 r. Jan Paweł II był pierwszym papieżem w historii, który modlił się wraz z żydami w ich świątyni. Drugim, bardzo ważnym wydarzeniem była pielgrzymka Ojca Świętego do Ziemi Świętej w marcu 2000 r. Modląc się przy Ścianie Płaczu, w szczelinę muru, jedynej pozostałości po jerozolimskiej świątyni, Jan Paweł II włożył karteczkę z prośbą skierowaną do Boga o wybaczenie win, których chrześcijanie dopuścili się względem Żydów. Premier Izraela, Ehud Barak skomentował to wydarzenie zaskakująco: „Podczas modlitwy Papieża przy Ścianie Płaczu uświadomiłem sobie, że Żydzi nie mogą już żądać niczego więcej od Jana Pawła II”.

Mamy wiele wspólnego

Do historii przeszło spotkanie Jana Pawła II z młodzieżą muzułmańską na stadionie w Casablance w 1985 r. Pierwszy raz w dziejach świata Papież przemawiał do 50 tys. mahometan. W swoim przemówieniu stwierdził: „My chrześcijanie i muzułmanie mamy wiele wspólnego. Wierzymy bowiem w tego samego Boga, Jedynego, Boga Żyjącego, Boga, który stwarza wszechświat i swoje stworzenia doprowadza do doskonałości, a Abraham jest dla nas wzorem wiary w Boga, poddania się Jego woli i ufności w Jego dobroć”.

Jan Paweł II jest też jedynym papieżem, który odwiedził meczet. Podczas swojej pielgrzymki do Syrii 6 maja 2001 r. zdjął buty i przekroczył próg damasceńskiego meczetu Omajjadów. Jan Paweł II nie utożsamia nigdy religii islamskiej z fundamentalistami, którzy w imię Boga prowadzą wojny i akcje terrorystyczne. Papież uważa, że ponad układami politycznymi stoją wartości duchowe, które powinny łączyć ludzi i prowadzić do jedności i pokoju, dlatego wielokrotnie wyrażał solidarność z narodem Iraku.

Promienie Prawdy

Jan Paweł II spotkał się także z afrykańskimi animistami, z Indianami, z Maorysami i przede wszystkim z przedstawicielami religii Dalekiego Wschodu. Kilkakrotnie przyjmował Dalajlamę, w czasie swojej wizyty w Tajlandii odwiedził 84-letniego mnicha buddyjskiego, patriarchę Vasa Tarę. Zgodnie z buddyjskim rytuałem zdjął buty, głęboko pokłonił się siedzącemu w pozycji lotosu mędrcowi, zasiadał w fotelu, i po chwili milczenia rozpoczęli rozmowę. Jan Paweł II wychodzi z określonego przez Sobór Watykański II założenia, że w każdej religii jest jakieś ziarno prawdy. W książce „Przekroczyć próg nadziei” Papież dokładnie wyjaśnia różnice między chrześcijaństwem i innymi religiami i tłumaczy sens prowadzenia dialogu. W liście apostolskim „Novo millennio ineunte” podkreśla, że dialog nie może „opierać się na obojętności religijnej” i dodaje „mamy obowiązek go prowadzić, składając pełne świadectwo o nadziei, która w nas jest”.