Inkulturacja wyzwaniem dla Ko¶cioła

Inkulturacja – pojęcie i proces

Fakt spotykania się i przenikania chrze¶cijaństwa z kulturami różnych narodów w przeszło¶ci interpretowano i nazywano różnie. Najczę¶ciej spotykane dawniejsze pojęcia, takie jak adaptacja, akomodacja, indygenizacja czy inne, odnosz±ce się do uwzględniania lokalnych kultur w działalno¶ci misyjnej, zostały zast±pione terminem inkulturacja. Po raz pierwszy został on użyty w sensie teologicznym w 1959 r., podczas Tygodnia Misjologicznego na Uniwersytecie w Lowanium w Belgii, jednak bez precyzowania jego znaczenia. Podczas tejże konferencji Joseph Masson mówił także o inkulturacji, za trzy lata użył sformułowania catholicisme inculturé – które w¶ród jezuitów przyjęło się w formie rzeczownikowej – i w taki sposób został on uznany za ojca tego neologizmu. Od tego czasu upowszechnił się on znacznie i chociaż do dzisiaj pojęcie inkulturacji trudno zdefiniować za pomoc± prostej formuły, można – za encyklik± Redemptoris missio – okre¶lić j± jako wewnętrzne przekształcenie autentycznych warto¶ci kulturowych przez ich integrację w chrze¶cijaństwie i zakorzenienie chrze¶cijaństwa w różnych kulturach. Jest to zatem proces głęboki i cało¶ciowy, który dotyczy zarówno orędzia chrze¶cijańskiego, jak też refleksji i konkretnej działalno¶ci Ko¶cioła. Jest to również proces trudny, ponieważ nie może w żadnej mierze naruszyć specyfiki i integralno¶ci wiary chrze¶cijańskiej (RMis 52).

Inkulturacja jest postrzegana jako twórcza wymiana, przez któr± Ko¶ciół wciela Ewangelię w różne kultury i jednocze¶nie wprowadza narody z ich kulturami do swej własnej wspólnoty. Przez ni± sam Ko¶ciół powszechny wzbogaca się o formy wyrazu i warto¶ci w różnych dziedzinach życia chrze¶cijańskiego, takich jak ewangelizacja, kult, teologia, dzieła miłosierdzia; poznaje i wyraża jeszcze lepiej tajemnicę Chrystusa, a jednocze¶nie jest pobudzany do stałej odnowy (RMis 52).

Główne dziedziny inkulturacji

Cel inkulturacji i jej główne dziedziny wyznacza m.in. deklaracja biskupów Republiki Demokratycznej Konga, w której czytamy: „Zair nie będzie chrze¶cijański dopóty, dopóki nie „zasymiluje” chrze¶cijaństwa. Inaczej mówi±c, dopóki nie będzie my¶lał i wyrażał w języku afrykańskim swojego do¶wiadczenia Chrystusa (doktryny i życia). Jest to zrozumiałe, iż praca ta może być wykonana tylko przez Zairczyków” (Conférence épiscopale du Zaïe à la 3-e Assemblée générale du Synode des Evêques, Kinshasa 1977, s. 15). Powstaj±ce Ko¶cioły nie mog± być zatem „przesadzane” sk±din±d. W nich też staje się widoczny nowy Lud Boży, d±ż±cy do wypracowania własnej teologii, własnej struktury Ko¶cioła, własnej liturgii oraz systemu urzędniczego: „Celem misji w¶ród narodów jest zakładanie wspólnot chrze¶cijańskich, rozwijanie Ko¶ciołów aż do całkowitej dojrzało¶ci” (RMis 48). To dojrzewanie zakłada m.in. posiadanie rodzimego duchowieństwa i episkopatu, liturgii, instytucji niezbędnych dla funkcjonowania Ko¶cioła, rodzimego laikatu zaangażowanego w dzieło ewangelizacji, pomoc w rozwoju oraz prowadzenie własnych misji (por. DM 19-20).

O. Jarosław Różański OMI