Dialog międzyreligijny – pojęcie
to na stale wpisało się w rzeczywistość współczesnego świata. W epoce
pluralizmu kulturowego, wielości idei, różnorodności „spojrzeń” na siebie, na
drugiego człowieka, na świat, wreszcie – na Boga, nie sposób żyć bez ducha
dialogu.
Częstokroć wskazuje się na Sobór
Watykański II (1962-1965) jako czas narodzenia się idei dialogu w Kościele
rzymskokatolickim. W gruncie rzeczy Sobór na nowo podjął refleksję nad
dialogiem, prowadzoną przez natchnionych autorów Pisma Świętego, a także Ojców
Kościoła oraz innych wybitnych świadków Jezusa Chrystusa.
Różnorodność w jedności
Stary Testament podaje szereg
argumentów, które mogą stanowić uzasadnienie dialogu podejmowanego przez
Kościół z religiami niechrześcijańskimi. Jednym z najważniejszych jest prawda o
przymierzu zawartym przez Boga z Adamem i Ewą – pierwszymi ludźmi,
„przedstawicielami” wszystkich ludzi.
W Nowym Testamencie Jezus
Chrystus, którego misją było wezwanie wszystkich ludzi do dialogu z Bogiem, nie
przestaje nawoływać ludzi różnych religii do dialogu również między sobą.
Bardzo ważnym tekstem uzasadniającym
sens dialogu międzyreligijnego jest perykopa ukazująca św. Pawła na Areopagu w
Atenach (Dz 17, 16-34). Areopag jawi się w historii relacji międzyludzkich jako
jedno z pierwszych miejsc dialogu międzyreligijnego. W historii dialogu interreligijnego rolę szczególną odgrywają
Ojcowie Kościoła, żyjący w pierwszych wiekach chrześcijaństwa, wybitni
interpretatorzy Pisma Świętego i Tradycji, np. św. Justyn Męczennik
zapoczątkował „teologię ziaren Słowa”. Są one obecne zarówno w
niechrześcijańskich systemach filozoficznych, jak i systemach religijnych.
Wydarzeniem niezwykłym były
dysputy podejmowane w IX i X w. Bagdadzie przez chrześcijańskich i
muzułmańskich uczonych. Przypomnieć należy również wymianę pełnej szacunku
korespondencji między sułtanem Al-Nasirem z Bejaya a papieżem Grzegorzem VII w
XI w. Na dokument ten powołuje się soborowa Deklaracja o stosunku Kościoła do
religii niechrześcijańskich „Nostra aetate”.
Od czasu Soboru Watykańskiego II
Kościół katolicki stał się promotorem dialogu. W historii dialogu
interreligijnego miejsce wyjątkowe zajmują spotkania modlitewne o pokój,
zorganizowane przez papieża Jana Pawła II w 1986 r. i w 2002 r. w Asyżu, w
których uczestniczyli przedstawiciele wszystkich religii świata. Nie do
przecenienia są wszelkie papieskie gesty dialogu skierowane do Żydów,
muzułmanów, buddystów, hinduistów, wyznawców tradycyjnych religii Afryki.
Magisterium Kościoła w okresie
ostatniego ćwierćwiecza ogłosiło setki dokumentów z zakresu dialogu z wszystkimi
religiami świata. Obecnie nastał czas realizacji wszelkich dialogowych
deklaracji i konstatacji.