Wołanie misjonarzy Dalekiego Wschodu wywołało głęboki oddźwięk w sercu żyjącego w latach 1785-1844 francuskiego bpa Forbin-Jansona, który w siedem lat po mianowaniu (w 1823 r.) biskupem Nancy musiał ze względów politycznych opuścić swoją diecezję. Udał się on wtedy do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował jako misjonarz, a następnie starał się przedostać do Chin, jednakże projekt ten nie doszedł do skutku.
Widząc jak wiele dzieci jest skazanych na śmieć głodową i że dzieci te pozostają bez chrztu, Biskup Janson - po rozmowach w 1842 r. z Pauliną Jaricot, założycielką Dzieła Rozkrzewiania Wiary - zwrócił się z szerokim apelem do dzieci, aby włączyły się w ratowanie swoich zagrożonych rówieśników. Tak w 1843 r. daje on początek dziecięcej sekcji Rozkrzewiania Wiary. Ten dziecięcy udział w Dziele Rozkrzewiania Wiary zapoczątkowuje Święte Dziecięctwo, nazwane później Dziełem Świętego Dziecięctwa Misyjnego. Dzieci chrześcijańskie przez swoją codzienną modlitwę i miesięczne, zwykle groszowe ofiary zobowiązywały się do niesienia pomocy dzieciom w krajach misyjnych.Tak zaistniało w Kościele nowe stowarzyszenie dziecięce o wymiarze światowym. Jedną z pierwszych jego członkiń była Paulina Jaricot, której system dziesiątkowy, zastosowany w Dziele Rozkrzewiania Wiary, został tu zastąpiony "dwunastkami". System "dwunastek" został przyjęty z uwagi na fakt, że Patronem Dzieła jest Dziecię Jezus, a Jezus kończy swoje dzieciństwo w wieku lat 12, gdy wybrał się z Maryją i Józefem do świątyni. Analogicznie więc do dziesiętnego systemu rozszerzania się PDRW w Dziele Dzieci "oddziały" (12 dzieci) i "dywizje" (114 dzieci) mnożą się dwunastkami. Taka pokojowa Jezusowa armia dzieci z pewnością przyczynia się w sposób szczególny do zwycięstwa Królestwa Bożego w świecie, w przeciwieństwie do organizowanych w zamierzchłych wiekach historii szalonych i tragicznych w skutkach pomysłów wypraw krzyżowych dzieci.
Gorliwy francuski Biskup zmobilizował więc armię niezwykłą. Powstało dzieło małe i pokorne... Jednakże szybko stanie się ono "potężne" i zadziwi świat.
Dorośli początkowo patrzyli na tę inicjatywę sceptycznie. Czego można oczekiwać od dzieci? Rządzący narodami, dyrektorzy banków, handlu, przemysłu, wielkich instytucji kulturalnych w sposób kategoryczny wyłączają dzieci ze współpracy w realizacji swoich planów. Podobnie patrzyli na dzieci nawet Apostołowie. Stąd też konieczne było, aby pewnego dnia usłyszeli oni stanowcze słowa Pana: "Pozwólcie dzieciom przychodzić do Mnie i nie przeszkadzajcie im" (Łk 18,16).
Parvulus natus est nobis - Dziecię nam się narodziło, powiedzą później o Misyjnym Dziele Dzieci obecni na Soborze Watykańskim I biskupi z Chin, Indii i Japonii. Kiedy zaś Pius XI w swej encyklice Rerum Ecclesiae w sposób wzruszający zaapelował na rzecz apostolstwa misyjnego, na pierwszym miejscu zwrócił się do dzieci - bo "czyż Pan może odmówić czegoś niewinnym dzieciom?"
Na krótko przed śmiercią Założyciela (w październiku 1844 r.) Dziecięctwo Misyjne istniało już w 65 diecezjach. W roku 1846 działało poza Francją także w Belgii, Austrii, Niemczech, na Węgrzech, we Włoszech i w Szwajcarii. Później w 1847 r. - w Anglii; w 1849 - w Holandii, Irlandii, Hiszpanii i Argentynie; w 1851 - w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Meksyku; w 1853 - w Portugalii, Brazylii i Peru; w 1858 - w Szkocji, Polsce i Grecji; w 1870 - w Australii i Ekwadorze; w 1879 - w Szwecji i Norwegii; w 1887 - w Kolumbii; w 1890 - w Urugwaju... i tak w następnych latach rozpoczynało swoją działalność w coraz to nowych krajach.
Dzieło ratowało miliony. W jednej tylko misji w Chinach (Kiangnan) ochrzczono w latach 1842-1922 ok. 2 miliony dzieci narażonych na utratę życia. Papież Pius XI podniósł je do rangi Dzieła Papieskiego. W encyklice Rerum Ecclesiae napisał: "Jakby z ramienia dzieła Rozkrzewiania Wiary wyrastają dwa inne Dzieła, którymi są: Dziecięctwo Misyjne i Dzieło św. Piotra Apostoła, które, ponieważ są papieskie, we wspomaganiu ich darami i jałmużną powinny mieć pierwszeństwo przed wszystkimi organizacjami o celach partykularnych."
Mimo że Dzieło było "papieskie" i uprzywilejowane w Kościele powszechnym, jego siedziba wciąż pozostawała w Paryżu. Dopiero w 1980 r. została przeniesiona do Rzymu i odtąd znajduje się w Pałacu Kongregacji Ewangelizacji Narodów, obok sekretariatów generalnych pozostałych Papieskich Dzieł Misyjnych.

Od 1857 roku Dzieło to, pod nazwą Świętego Dziecięctwa Pana Jezusa, prowadziły w Małopolsce siostry Szarytki. W 1872 r. kierownictwo przejęli Księża Misjonarze św. Wincentego a Paulo. We wszystkich diecezjach zostało ono wprowadzone w 1928 r. Wtedy też został mianowany jego dyrektor krajowy - ks. Hugo Król CM, który mieszkał w Krakowie. W latach 1884-1939 wychodziły w Krakowie "Roczniki" tego Dzieła.
W 1927 r. działało 857 lokalnych stowarzyszeń Dzieła w wielu diecezjach: krakowska (124), chełmińska (120), gnieźnieńsko-poznańska (113), tarnowska (104), katowicka (98), lwowska (61), przemyska (39), łomżyńska (35), płocka (27), wileńska (25), sandomierska (18), kielecka (17), warszawska (12), pińska (12), włocławska (11), podlaska (11), lubelska (7), częstochowska (3) i ośrodki emigracyjne (20).
W 1933 r. wychodziło 29 tys. egzemplarzy "Roczników Papieskiego Dzieła św. Dziecięctwa Jezusowego". Dzieło liczyło wówczas 300 tys. członków, zgrupowanych w 23 500 "dwunastkach" i 1564 stowarzyszeniach lokalnych.
Działalność Dzieła została przerwana przez wybuch drugiej wojny światowej, a później w wyniku likwidacji w 1949 r. przez władze komunistyczne wszystkich organizacji i stowarzyszeń katolickich. Po Soborze Watykańskim II rozpoczęło ono swoją działalność duszpasterską w latach siedemdziesiątych dzięki intensywnej działalności ks. bpa Jana Wosińskiego, pierwszego po wojnie dyrektora krajowego Papieskich Dzieł Misyjnych. W drugiej kadencji, od 1975 r., Ksiądz Biskup pełnił też funkcję dyrektora Dzieła Dziecięctwa Misyjnego. W 1981 r. pojawiła się wkładka do "Papieskich Intencji Misyjnych" zatytułowana "Dzieci - dzieciom misji", a od 1983 r. Wydawane jest osobne czasopismo dla dzieci - "Świat Misyjny".
W latach dziewięćdziesiątych odnotowuje się dynamiczny rozwój Papieskiego Dzieła Misyjnego Dzieci, czego zewnętrznym wyrazem były dwa Kongresy Krajowe PDMD (26-28 VI 1995; 30 - 31 V 1998) oraz liczne kongresy diecezjalne.
We wrześniu 1997 r., z inspiracji Sekretariatu Generalnego w Rzymie, miała miejsce pierwsza w Polsce Szkoła Animatorów Misyjnych, natomiast w czerwcu 1999 r. - III Międzynarodowe Spotkanie PDMD Regionu Śródziemnomorskiego z udziałem delegacji z krajów Europy Wschodniej.

Dzieci

PDMD jest stowarzyszeniem dzieci, które na mocy chrztu są pełnoprawnymi jego członkami i mają w Kościele własną organizację na prawach papieskich. Dzieci w wieku przedszkolnym są kandydatami i przygotowują się do zadań apostolskich w PDMD poprzez formację dostosowaną do ich wieku. W wieku wczesnoszkolnym przyjmowane są do PDMD, najczęściej przy okazji I Komunii św. Otrzymują wtedy legitymacje członkowskie i podejmują statutowe zadania zarezerwowane im w misyjnej współpracy Kościoła. Dzieci w wieku szkolnym (do ostatnich klas szkoły podstawowej) rozszerzają PDMD w szkole i parafii. Często stają się one liderami ognisk misyjnych w parafii i wielu inicjatyw apostolskich. Zadaniem ostatniego etapu formacyjnego w zespołach PDMD jest przygotowanie młodzieży do współpracy misyjnej i przejście wraz z sakramentem Bierzmowania do młodzieżowych struktur PDRW i PDPA.

Dorośli

Dzieło to, aby mogło właściwie rozwijać się, potrzebuje asystencji osób dorosłych: wychowawców, katechetów, animatorów i rodziców. Dorośli są więc członkami wspierającymi to Dzieło w jego rozwoju. Często wspierają je również materialnie, ponieważ dzieci przy różnych okazjach zbierają ofiary dla swoich rówieśników w krajach misyjnych i mobilizują do poważnego zaangażowania się w pomoc dzieciom najbiedniejszym. Poprzez dzieci w misyjną współpracę włączają się całe rodziny, i ten etap wspólnego zaangażowania apostolskiego jest dla Kościoła najcenniejszy.

Program

Dzieci, organizując się we wspólnotach, podejmują nakreślony przez Założyciela Dzieła program duchowej i materialnej pomocy dzieciom w krajach misyjnych: - bp Forbin-Janson poprosił je o jedno "Zdrowaś Maryjo" codziennie i jednego "grosza" w tygodniu, dlatego codzienna modlitwa i osobiste wyrzeczenia (choćby jednego cukierka) stanowią zasadnicze zobowiązanie członków PDMD; - dzieci dzielą się tym, co otrzymują w prezencie, dlatego z okazji I Komunii św. przygotowują w Białym Tygodniu koperty z jakąś ofiarą pieniężną dla dzieci w krajach misyjnych; - podejmują różne własne inicjatywy zdobywania pieniędzy na ten cel, takie jak zbieranie złomu, makulatury, znaczków itp., przygotowywanie pocztówek, pisanek, wianków, lampionów, organizowanie loterii; - zbierają dla dzieci w krajach misyjnych ofiary od dorosłych, np. kolędując dla misji w okresie Bożego Narodzenia.

Uprzywilejowany czas działalności PDMD to

Światowy Dzień Misyjny Dzieci, ustanowiony w 1950 r. przez papieża Piusa XII, a obchodzony w Polsce 6 stycznia lub w najbliższą tej dacie niedzielę;

okres Bożego Narodzenia (kolędowanie misyjne);

okres Adwentu i Wielkiego Postu (wyrzeczenia dla misji);

Biały Tydzień z okazji I Komunii św.;

Tydzień Misyjny w październiku;

diecezjalne i krajowe kongresy.

Duchowość

Patronem PDMD jest Dzieciątko Jezus. Pan Jezus w Ewangelii ukazuje dziecko jako wzór dla tych, którzy są na drodze do Królestwa Bożego. "Niebo - pisze Jan Paweł II - jest dla tych, którzy są prości jak dzieci, tak pełni zawierzenia jak one, tak pełni dobroci i czyści. Tylko tacy mogą odnaleźć w Bogu swojego Ojca i stać się za sprawą Jezusa również dziećmi Bożymi" (List do dzieci).
Bp Forbin-Janson pragnął na wrażliwości i miłości dzieci zbudować przyjaźń i solidarność bez granic. Wrażliwość dzieci jakby uzupełnia brak wrażliwości dorosłych na tragiczny los dzieci umierających z głodu, osieroconych, wykorzystywanych, prześladowanych. Tak zrodziło się dzieło dziecięcej pomocy niesionej najbardziej potrzebującym.
Dziś na całym świecie Dzieło to przyczynia się do budzenia ducha powszechnego braterstwa, popiera integralny rozwój dzieci, kształtuje ich misyjną świadomość i otwarcie na cały świat. Jan Paweł II z okazji Międzynarodowego Roku Dziecka określił PDMD jako "prawdziwą sieć solidarności ludzkiej i duchowej pomiędzy dziećmi starych i nowych kontynentów".
Dzieło nie ogranicza się do obrony praw dziecka i jego godności, ale za swoje podstawowe zadanie przyjmuje objawianie światu miłości Chrystusa. Dzieci stają się małymi misjonarzami Jezusa nie tylko w swoim środowisku, ale również "aż po krańce świata". Swoją misję ewangelizacyjną spełniają mocą wiary i modlitwy obejmującej całą rodzinę ludzką. Tak podejmują swoją współodpowiedzialność za zbawienie sióstr i braci. Pomimo odległości geograficznych i różnic etnicznych czy kulturowych otwierają się na inne dzieci w duchu solidarności i komunii, do jakiej wzywa Chrystus.
Chodzi tu o solidarność nie tyle na płaszczyźnie materialnej, ile w wymiarze duchowym. Obecnie obserwuje się, szczególnie w krajach bogatych, stosunkową łatwość dzielenia się chlebem, o wiele trudniej zaś przychodzi nam dzielić się wiarą. Dlatego trzeba powracać do korzeni PDMD, do jego wymiaru duchowego: modlitwy i ofiary, a dopiero później przechodzić do działania w ramach solidarności materialnej.
Charyzmatem PDMD przekazanym przez Założyciela jest przede wszystkim modlitwa - przez nią dzieci mówią o potrzebach dzieci całego świata miłującemu ich Ojcu. One same są wobec wielkich problemów świata bezradne, ale mogą przedstawiać te problemy Bogu, podobnie jak czynił to Mojżesz w modlitewnym geście uniesionych stale rąk, podczas gdy lud walczył.
PDMD tym różni się od organizacji UNICEF, że jego zadaniem nie jest rozwiązywanie problemów dzieci i młodych świata, ale najpierw przedstawianie w modlitwie tych problemów Bogu, podejmowanie wyrzeczeń i dzielenie się w duchu wiary z dziećmi bardziej potrzebującymi.